III. WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE DLA ODPOWIEDNICH PRZEDMIOTÓW NAUCZANIA



5. PRZYRODA

KRYTERIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY - KLASA IV
Stopień celujący otrzyma uczeń, który:
  • planuje i prowadzi obserwacje i badania, zapisuje ich wyniki oraz wyciąga wnioski
  • potrafi wskazać oraz ocenić naturalne i wytworzone przez człowieka elementy krajobrazu najbliższej okolicy
  • proponuje sposoby ochrony przed dewastacją naturalnych składników przyrody
  • przedstawia i ocenia walory krajobrazu najbliższej okolicy
  • wyjaśnia pochodzenie regionalnych nazw obiektów przyrodniczych w najbliższej okolicy
  • potrafi zaplanować wycieczkę po najbliższej okolicy z uwzględnieniem najciekawszych obiektów
  • potrafi wyznaczyć kierunki świata na widnokręgu różnymi metodami oraz ocenić przydatność tych metod
  • uzasadnia, jaki wpływ na życie roślin ma długość dnia
  • samodzielnie zapisuje wyniki badań i wyciąga wnioski
  • wyjaśnia na podstawie doświadczenia rolę poszczególnych składników powietrza (tlen, azot, dwutlenek węgla)
  • przeprowadza proste doświadczenie wyjaśniające różnice między substancją czystą a mieszaniną
  • wyjaśnia na podstawie doświadczenia znaczenie parowania w przyrodzie
  • wyjaśnia zjawiska meteorologiczne oraz zależności między nimi
  • przewiduje na podstawie własnych obserwacji meteorologicznych pogodę na najbliższy czas
  • uzasadnia przydatność pomiarów meteorologicznych i map pogody
  • gromadzi materiały zawierające informacje i ciekawostki o ptakach i owadach
  • samodzielnie prowadzi monitoring zanieczyszczenia powietrza w swoim otoczeniu i ocenia stan środowiska
  • przewiduje skutki wzrostu zanieczyszczeń powietrza
  • samodzielnie planuje doświadczenie i udowadnia, że niektóre artykuły spożywcze zawierają wodę
  • określa cechy cieczy, gazów i ciał stałych na podstawie samodzielnie wykonanych doświadczeń
  • przeprowadza doświadczenie mające na celu odzyskanie substancji z roztworów i zawiesin oraz wyjaśnia jego przebieg
  • samodzielnie prowadzi hodowlę ryb akwariowych
  • gromadzi materiały zawierające informacje o organizmach wodnych
  • potrafi sporządzić katalog okolicznych wód powierzchniowych i określić stan ich czystości oraz źródła zanieczyszczeń
  • proponuje sposoby ochrony wody przed zanieczyszczeniami
  • projektuje plakat dotyczący ochrony zasobów wody
  • planuje i przeprowadza doświadczenie ilustrujące proces krzepnięcia i krystalizacji oraz stawia i weryfikuje hipotezy
  • ocenia znaczenie procesów krystalizacji i krzepnięcia
  • rozpoznaje na podstawie cech zewnętrznych rodzaje skał i klasyfikuje je ze względu na ich spoistość
  • prezentuje opisaną i uporządkowaną kolekcję skal, którą sam zgromadził oraz wyjaśnia zastosowanie poszczególnych rodzajów skał
  • ocenia przydatność skał i minerałów dla człowieka
  • potrafi dowieść wpływu rodzaju gleby na rozwój rośliny na podstawie przeprowadzonego przez siebie eksperymentu
  • ocenia wpływ podłoża skalnego i gleby na rozwój korzeni
  • samodzielnie planuje i przeprowadza doświadczenie wyjaśniające znaczenie gleby dla roślin, zapisuje wyniki oraz wyciąga wnioski na ich podstawie
  • proponuje różne zabiegi rekultywacyjne gleby w zależności od stopnia jej zniszczenia
  • przewiduje skutki niszczenia gleby
  • prowadzi monitoring stanu gleby w najbliższej okolicy
  • rozpoznaje rośliny nasienne, samodzielnie gromadzi kolekcję nasion wraz z ich opisami oraz dokonuje podziału nasion na różne typy
  • samodzielnie zakłada zielnik zawierający opisy zebranych roślin oraz dokonuje podziału okazów na liście pochodzące z drzew i krzewów, rośliny lecznicze, uprawne oraz te, które służą jako przyprawy
  • rozpoznaje na okazach typy kwiatostanów oraz przyporządkowuje je do odpowiednich gatunków roślin
  • analizuje cykl rozwojowy rośliny
  • przygotowuje i samodzielnie przeprowadza doświadczenie ilustrujące znaczenie liści i korzeni dla roślin
  • rozpoznaje liście spichrzowe i ocenia ich znaczenie dla roślin
  • samodzielnie przeprowadza doświadczenie pokazujące, w jaki sposób rośliny wytwarzają substancje odżywcze
  • przedstawia na plakacie różne typy owoców
  • rozpoznaje rośliny lecznicze oraz potrafi wskazać ich zastosowanie w leczeniu określonych schorzeń
  • na konkretnych przykładach udowadnia zależności między roślinami a zwierzętami
  • porządkuje świat kręgowców zgodnie z systematyką
  • opisuje budowę zewnętrzną kręgowców, wskazując podobieństwa i różnice między nimi
  • potrafi opisać 2 chronione gatunki zwierząt kręgowych występujących
  • w najbliższej okolicy
  • przewiduje skutki zmniejszania się przestrzeni życiowej kręgowców i uzasadnia konieczność ich ochrony
  • przeprowadza wywiad z hodowcą zwierząt na temat znaczenia i korzyści wynikających z hodowli
  • zachęca do odwiedzania swojego regionu
  • organizuje wystawę na temat ciekawych okazów kultury materialnej swojego regionu
  • potrafi scharakteryzować kulturę, tradycję i obyczaje regionu, w którym mieszka
  • planuje wycieczkę do najciekawszych obiektów kultury materialnej swojego regionu
  • prezentuje dokonania człowieka zasłużonego dla regionu, w którym mieszka lub członka swojej rodziny
  • wykazuje na przykładach znaczenie zachowań asertywnych
  • potrafi wyjaśnić, na czym polega dojrzałość fizyczna, psychiczna i biologiczna
  • potrafi sobie zaplanować całodzienne zajęcia
  • potrafi udowodnić skutki niewłaściwego doboru produktów spożywczych oraz złego przechowywania żywności
  • dowodzi na podstawie wykonanego przez siebie doświadczenia obecności drobnoustrojów oraz podaje warunki, w jakich się rozwijają
  • udowadnia szkodliwość używek
  • proponuje tygodniowy jadłospis dla ucznia klasy 4
  • przygotowuje własną prezentację dotyczącą ochrony gatunkowej roślin i zwierząt
  • planuje lokalizację nowego rezerwatu
  • potrafi sporządzić spis roślin i zwierząt chronionych występujących w najbliższej okolicy
  • potrafi sporządzić spis roślin i zwierząt chronionych występujących w najbliższej okolicy
  • proponuje obiekty przyrody ożywionej i nieożywionej, które powinny być objęte ochroną, uzasadnia swój wybór
  • projektuje trasę wycieczki po najbliższej okolicy w poszukiwaniu obiektów, które powinny być objęte ochroną
  • wykazuje różnorodność walorów środowiska umożliwiających wypoczynek
  • przewiduje skutki nieracjonalnego korzystania z różnych surowców
  • proponuje działania mające na celu poprawę stanu środowiska w swoim regionie
  • potrafi zebrać, przechować i przetworzyć informacje z różnych źródeł, na ich podstawie sporządza charakterystykę najbliższego rezerwatu przyrody i parku narodowego
Stopień bardzo dobry otrzyma uczeń, który:
  • potrafi uzasadnić dobór metod poznawania przyrody
  • sprawnie posługuje się przyrządami do obserwacji obiektów przyrodniczych
  • zapisuje wyniki obserwacji i wyciąga wnioski
  • wskazuje i ocenia skutki działalności człowieka w najbliższej okolicy
  • rozpoznaje formy terenu w najbliższej okolicy
  • przedstawia walory przyrodnicze najbliższej okolicy
  • potrafi zaplanować trasę wycieczki po najbliższej okolicy
  • przedstawia główne zagrożenia dla krajobrazu najbliższej okolicy wynikające z działalności człowieka
  • wyznacza za pomocą kompasu i obserwacji Słońca główne i pośrednie kierunki świata oraz potrafi zastosować inne metody wyznaczania kierunków na widnokręgu
  • wskazuje położenie obiektów na widnokręgu używając nazw kierunków świata
  • wykonuje szkic terenu w określonej skali
  • samodzielnie rysuje plan wybranego obiektu z zastosowaniem skali
  • potrafi stosować skalę w sytuacjach nietypowych
  • wyjaśnia, od czego zależy widoczność na widnokręgu oraz jego kształt i wielkość
  • potrafi dowieść związku między następstwem pór roku a zmianami wysokości Słońca nad horyzontem
  • rozpoznaje w najbliższej okolicy rośliny zielne, krzewy i drzewa
  • gromadzi okazy roślin z najbliższej okolicy oraz sporządza ich opisy
  • potrafi wskazać i ocenić korzyści wynikające z upraw roślin i hodowli zwierząt
  • samodzielnie zapisuje wyniki badań
  • wyjaśnia znaczenie poszczególnych składników powietrza
  • samodzielnie prowadzi doświadczenia wykazujące obecność tlenu, dwutlenku węgla, pary wodnej oraz zanieczyszczeń powietrza
  • wyjaśnia różnice między substancją czystą a mieszaniną
  • wyjaśnia znaczenie zjawiska parowania w przyrodzie
  • na podstawie obserwacji meteorologicznych przewiduje pogodę na najbliższy czas
  • ocenia przydatność pomiarów meteorologicznych i map pogody
  • przewiduje skutki długotrwałych susz, opadów, silnych wiatrów oraz zbyt niskich lub zbyt wysokich temperatur
  • porównuje budowę zewnętrzną ptaków i owadów z najbliższej okolicy
  • ocenia wpływ zanieczyszczeń na przyrodę ożywioną i nieożywioną
  • potrafi doświadczalnie udowodnić, że niektóre artykuły spożywcze zawierają wodę
  • na podstawie doświadczenia potrafi wyjaśnić, w jaki sposób można odzyskać substancje czyste z roztworów i zawiesin
  • potrafi określić podstawowe właściwości cieczy, gazów i ciał stałych
  • przewiduje możliwość wystąpienia opadów na podstawie obserwacji chmur
  • potrafi wyhodować kryształy soli
  • potrafi sporządzić katalog okolicznych wód powierzchniowych
  • i wskazać ich rolę w przyrodzie
  • ocenia znaczenie roślin dla organizmów żyjących w wodzie
  • ocenia wpływ zanieczyszczenia wody na organizmy żywe
  • potrafi wyjaśnić, jakie organizmy nazywamy biowskaźnikami i na podstawie ich obecności w wodzie określa jej czystość
  • przewiduje skutki nadmiernego zanieczyszczenia wody w najbliższej okolicy
  • owyszukuje w najbliższym otoczeniu przykłady zmian stanu skupienia substancji w wyniku krystalizacji i krzepnięcia
  • prezentuje opisaną i uporządkowaną kolekcję skał, którą sam zgromadził
  • potrafi wskazać minerały obecne w skałach
  • ocenia przydatność skał i minerałów w gospodarce człowieka
  • na podstawie profilu glebowego ocenia żyzność gleby
  • rozpoznaje gleby w najbliższej okolicy
  • porównuje cechy zewnętrzne organizmów żyjących w glebie
  • ocenia, jaką rolę odgrywają organizmy żyjące w glebie
  • proponuje różne rodzaje zabiegów rekultywacyjnych gleby
  • charakteryzuje organizmy żywe i porównuje ich cechy zewnętrzne
  • wyjaśnia, dlaczego rośliny należą do organizmów samożywnych
  • określa czynniki niezbędne do przebiegu procesu fotosyntezy
  • rozpoznaje rośliny nasienne, samodzielnie gromadzi ich kolekcję oraz właściwie ją opisuje
  • wyjaśnia, dlaczego niektóre nasiona same się rozsiewają
  • wyjaśnia znaczenie wiatru, wody i zwierząt w rozsiewaniu nasion
  • zakłada zielnik zawierający opisy zebranych roślin
  • rozpoznaje na okazach typy kwiatostanów
  • na przykładzie okazu kwiatu wyjaśnia znaczenie pręcików i słupka w procesie rozmnażania się roślin
  • samodzielnie przeprowadza doświadczenie ilustrujące znaczenie liści dla roślin
  • potrafi rozpoznać liście spichrzowe i podaje przykłady roślin, które je posiadają
  • wyjaśnia, w jaki sposób rośliny wytwarzają substancje odżywcze
  • potrafi wskazać miejsce tworzenia się owocu
  • rozpoznaje różne typy owoców i przyporządkowuje je właściwym roślinom
  • opisuje na podstawie okazów różne typy liści i przyporządkowuje je do odpowiednich drzew
  • wskazuje zależności między roślinami a zwierzętami
  • wyjaśnia, czym różnią się od siebie ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki
  • opisuje budowę zewnętrzną kręgowców oraz wskazuje ich podobieństwa i różnice
  • opisuje charakterystyczne cechy zachowań kręgowców
  • uzasadnia konieczność ochrony gatunkowej kręgowców
  • wymienia elementy budowy zewnętrznej zwierzęcia świadczące o jego przystosowaniu do określonego środowiska
  • samodzielnie zakłada hodowlę zwierząt
  • sprawnie korzysta z kluczy do rozpoznawania roślin i zwierząt
  • ocenia atrakcyjność swojego regionu pod względem położenia oraz walorów kulturowych
  • zbiera i segreguje informacje o swoim regionie
  • ocenia funkcje członków rodziny
  • sporządza drzewo genealogiczne swojej rodziny
  • potrafi określić, jak będzie przebiegał jego dalszy rozwój
  • wskazuje różnice między dojrzałością biologiczną, psychiczną i społeczną
  • potrafi podać 4 pozycje książkowe dotyczące dojrzewania dziewcząt i chłopców
  • potrafi uzasadnić konieczność troski o higienę dla zachowania zdrowia
  • fizycznego i psychicznego
  • potrafi przewidzieć skutki nieprzestrzegania zasad higieny osobistej
  • potrafi wyjaśnić, w jaki sposób nadmierne spożywanie niektórych produktów ma wpływ na stan organizmu
  • zachęca do spożywania odpowiedniej ilości warzyw i owoców oraz innych produktów
  • przyjmuje odpowiedzialność za swoją naukę i odpoczynek
  • dba o higienę snu
  • zachęca do prowadzenia zdrowego trybu życia
  • planuje jadłospis bogaty w wybrane składniki pokarmowe
  • określa znaczenie składników odżywczych dla organizmu człowieka (budulcowe, energetyczne, regulujące)
  • samodzielnie przygotowuje drugie śniadanie zgodnie z podstawowymi zasadami żywienia
  • potrafi zaproponować nakrycie stołu odpowiednie do okoliczności
  • uzasadnia potrzebę ochrony gatunkowej roślin i zwierząt
  • gromadzi i selekcjonuje informacje na temat ochrony gatunkowej roślin i zwierząt
  • udowadnia, jakie znaczenie mają obszary chronione dla zachowania ciągłości gatunków
  • prezentuje informacje na temat najbliższego parku narodowego, rezerwatu przyrody i pomnika przyrody
  • ocenia skuteczność różnych form ochrony przyrody
  • ocenia stan środowiska, w którym żyje
  • potrafi wskazać obiekty przyrody ożywionej i nieożywionej zasługujące na miano pomników przyrody
  • potrafi wyjaśnić, jaki wpływ wywiera człowiek na przyrodę
  • udowadnia zasadność oszczędzania surowców energetycznych
  • proponuje różne formy oszczędzania wody, energii i surowców naturalnych
Stopień dobry otrzyma uczeń, który:
  • potrafi sporządzić notatkę z przeprowadzonych obserwacji
  • prowadzi obserwacje wybranych przez siebie obiektów za pomocą lupy i lornetki
  • rozróżnia naturalne i przekształcone przez człowieka elementy krajobrazu najbliższej okolicy
  • wyznacza za pomocą kompasu główne i pośrednie kierunki świata na widnokręgu
  • wyjaśnia, od czego zależy widoczność na widnokręgu
  • określa kierunki świata na podstawie obserwacji Słońca
  • potrafi wyjaśnić zależność między długością cienia a wysokością Słońca nad horyzontem
  • porównuje drogę Słońca nad horyzontem w różnych porach roku
  • potrafi przedstawić skalę w różnych postaciach
  • potrafi stosować skalę w sytuacjach typowych
  • potrafi rozpoznawać obiekty na planie i mapie, wykorzystując podstawowe znaki topograficzne
  • opisuje zmiany, jakie zachodzą w przyrodzie w związku z następstwem pór roku
  • wskazuje pozytywne i negatywne skutki działalności człowieka w najbliższej okolicy
  • porównuje cechy zewnętrzne roślin zielnych, krzewów i drzew
  • potrafi wskazać korzyści wynikające z uprawy roślin i hodowli zwierząt
  • rozróżnia tlen, azot i dwutlenek węgla na podstawie opisu właściwości tych gazów
  • wyjaśnia, jakie jest znaczenie tlenu dla procesu spalania i procesów życiowych organizmów
  • potrafi przeprowadzić proste doświadczenie dotyczące spalania i parowania
  • rozumie i stosuje pojęcia: meteorologia, prognoza pogody, mapa pogody, stacja meteorologiczna
  • rozpoznaje siłę i kierunek wiatru oraz rodzaje opadów i chmur
  • potrafi na podstawie schematu wyjaśnić mechanizm powstawania chmur
  • sprawnie posługuje się przyrządami do mierzenia składników pogody
  • potrafi zmierzyć temperaturę powietrza, ciśnienie atmosferyczne oraz wyznaczyć kierunek wiatru
  • potrafi wyjaśnić, jakie znaczenie mają stacje meteorologiczne
  • prowadzi dziennik pogody, używając prawidłowych określeń
  • ocenia znaczenie prognozy pogody
  • potrafi zinterpretować mapę pogody
  • wyjaśnia, dla których zawodów prognoza pogody jest szczególnie ważna
  • potrafi wyjaśnić na wybranych przykładach, jaki wpływ ma pogoda na życie organizmów
  • rozpoznaje podstawowe gatunki ptaków i owadów żyjących w najbliższej okolicy
  • rozpoznaje rodzaje zanieczyszczeń powietrza w najbliższej okolicy (pyły, gazy, ciecze)
  • podaje skutki zanieczyszczenia powietrza
  • potrafi sporządzać roztwory i doprowadzić do stanu ich nasycenia
  • wskazuje różnice między stanami skupienia wody
  • potrafi wskazać warunki, w których zachodzą w najbliższym otoczeniu procesy skraplania, rozpuszczania, topnienia i krzepnięcia
  • wykonuje proste doświadczenia, potwierdzające wpływ różnych czynników na przebieg procesu rozpuszczania
  • wyjaśnia przebieg procesów rozpuszczania, topnienia, skraplania oraz krzepnięcia
  • wyjaśnia mechanizm oraz warunki powstawania opadów i osadów atmosferycznych
  • porównuje środowisko wodne i lądowe
  • potrafi wyjaśnić rolę zbiorników wodnych w przyrodzie
  • potrafi rozpoznać organizmy żyjące na lądzie i w wodzie oraz podać cechy przystosowujące je do życia w tych środowiskach
  • rozpoznaje na podstawie ilustracji, zdjęć lub okazów wybrane cechy ptaków i ssaków, które przystosowały się do życia w środowisku wodnym
  • posługując się kluczami, potrafi rozpoznać gatunki organizmów wodnych najbliższej okolicy
  • uzasadnia potrzebę ochrony organizmów wodnych
  • potrafi określić czystość wody na podstawie żyjących w niej organizmów
  • uzasadnia potrzebę ochrony wody przed zanieczyszczeniami
  • rozpoznaje różne rodzaje ciał stałych oraz podaje ich cechy
  • podaje przykłady krystalizacji i krzepnięcia z życia codziennego oraz potrafi przeprowadzić doświadczenia ilustrujące te 2 procesy
  • rozpoznaje różne rodzaje skał
  • podaje przykłady wykorzystania skał i minerałów w życiu codziennym
  • gromadzi kolekcję skał z najbliższej okolicy
  • porównuje pod względem żyzności różne rodzaje gleb w okolicy
  • wyjaśnia, jak powstaje próchnica
  • charakteryzuje procesy glebotwórcze
  • interpretuje profil glebowy
  • określa żyzność gleby na podstawie obserwacji roślin tego samego gatunku
  • potrafi zaplanować działania poprawiające żyzność gleby
  • wykazuje związki między skałą macierzystą a glebą
  • wyjaśnia zależność między obecnością w glebie próchnicy a jej żyznością
  • wyjaśnia znaczenie gleby dla roślin
  • posługując się kluczami, rozpoznaje organizmy żyjące w glebie
  • wyjaśnia, na czym polega przystosowanie organizmów do życia w glebie
  • rozumie, jaką rolę odgrywają organizmy żyjące w glebie
  • na podstawie własnych obserwacji wskazuje przyczyny i skutki niszczenia gleby
  • opisuje cechy organizmów żywych
  • wskazuje podobieństwa i różnice między roślinami a zwierzętami
  • wyjaśnia różnicę między samożywnością a cudzożywnością
  • wyjaśnia, co to są rośliny nasienne
  • wyróżnia i opisuje cechy wspólne roślin nasiennych
  • wyjaśnia, na czym polega rozsiewanie nasion roślin
  • porównuje różne sposoby rozsiewania nasion
  • wyjaśnia znaczenie zwierząt w rozsiewaniu nasion
  • porównuje cechy zewnętrzne nasion, zakłada zielnik
  • zbiera i opisuje okazy roślin
  • rozpoznaje elementy budowy kwiatu
  • wyjaśnia, na czym polega proces zapylenia kwiatu
  • rozpoznaje na schematach typy kwiatostanów
  • rozpoznaje różne sposoby ułożenia liści na łodydze
  • wyjaśnia znaczenie zielonego barwnika dla rośliny
  • potrafi wskazać różne modyfikacje liści oraz ich funkcje
  • wyjaśnia, jakie funkcje pełnią: kwiat, owoc, liść, korzeń i łodyga
  • wymienia różne typy owoców
  • na podstawie ilustracji lub zdjęć przyporządkowuje odpowiednim roślinom liście i owoce
  • wyjaśnia znaczenie roślin leczniczych oraz potrafi znaleźć w najbliższym otoczeniu odpowiednie przykłady
  • gromadzi kolekcję liści drzew rosnących w najbliższej okolicy
  • rozróżnia i opisuje drzewa iglaste i liściaste najbliższej okolicy (kształt ich korony, liście, wielkość i korę)
  • potrafi opisać wybrane organizmy środowiska lądowego i wodnego
  • potrafi opisać przystosowania organizmów do życia w różnych środowiskach
  • rozpoznaje kręgowce najbliższej okolicy i przyporządkowuje je do właściwych grup
  • opisuje kręgowce najbliższej okolicy
  • przeprowadza obserwacje kręgowców najbliższej okolicy
  • potrafi określić, w jakim środowisku żyją wybrane kręgowce
  • ocenia znaczenie hodowli zwierząt dla człowieka
  • pomaga przy założeniu i prowadzeniu hodowli zwierząt w klasie
  • potrafi wyjaśnić, jakie są potrzeby zwierząt hodowlanych
  • podaje przykłady dziedzictwa kulturowego swojego regionu
  • potrafi opisać położenie swojego regionu
  • wyjaśnia funkcje kulturalne najbliższej biblioteki, kina lub teatru
  • uzasadnia potrzebę uczestniczenia w życiu kulturalnym swojego regionu
  • zbiera informacje o swoim regionie
  • potrafi określić, czym jest tradycja i dziedzictwo kulturowe
  • wymienia tradycje i obyczaje swojego regionu
  • wyjaśnia funkcje rodziny
  • potrafi określić stopnie pokrewieństwa w swojej rodzinie
  • potrafi wymienić i scharakteryzować kolejne etapy rozwojowe
  • potrafi scharakteryzować okres rozwojowy, w którym się znajduje
  • potrafi wyjaśnić, na czym polega dojrzewanie i jakie zmiany zachodzą w tym okresie
  • potrafi opisać skutki nieprzestrzegania zasad higieny osobistej
  • wyjaśnia znaczenie prowadzenia zdrowego trybu życia
  • wyjaśnia, na czym polega higiena nauki i pracy
  • potrafi zaplanować sobie czas nauki i odpoczynku
  • uzasadnia potrzebę spożywania odpowiedniej ilości różnorodnych produktów
  • podaje skutki nadmiernego spożywania niektórych produktów (tłuszczów, cukrów)
  • jest asertywny i odmawia, gdy nakłania się go do palenia papierosów, picia alkoholu lub zażywania narkotyków
  • potrafi scharakteryzować podstawowe składniki pokarmowe oraz ich funkcje
  • rozróżnia produkty pokarmowe bogate w wybrane składniki pokarmowe
  • potrafi zaproponować rodzaj diety w zależności od potrzeb odbiorcy
  • stosuje prawidłowe zasady przechowywania żywności
  • potrafi wymienić sposoby konserwowania żywności oraz podaje konkretne przykłady
  • podaje skutki niewłaściwego przechowywania żywności
  • potrafi wyjaśnić rolę estetyki nakrycia stołu dla spożywających posiłek
  • klasyfikuje rośliny i zwierzęta chronione
  • sporządza spis roślin i zwierząt chronionych
  • rozróżnia formy ochrony przyrody
  • stosuje zasady zachowania się na terenach chronionych
  • wskazuje na mapie położenie najbliższego parku narodowego i rezerwatu przyrody
  • charakteryzuje park narodowy i rezerwat przyrody w swoim regionie i podaje różnice między nimi
  • potrafi rozpoznać chronione gatunki roślin i zwierząt występujące na obszarze swojego regionu
  • zbiera informacje na temat objętych ochroną obszarów swojego regionu
  • uzasadnia konieczność tworzenia różnych form ochrony przyrody
  • wskazuje obiekty przyrody ożywionej i nieożywionej, które jego zdaniem powinny być objęte ochroną
  • wyjaśnia powody objęcia ochroną niektórych gatunków roślin i zwierząt
  • podaje przykłady działań człowieka związanych z oszczędzaniem i wody i energii elektrycznej
  • uzasadnia potrzebę oszczędzania energii i segregacji odpadów
Stopień dostateczny otrzyma uczeń, który:
  • posługuje się podstawowymi przyrządami do obserwacji przyrody (lupą, taśmą mierniczą, kompasem, busolą)
  • wskazuje elementy przyrody ożywionej i nieożywionej
  • wyjaśnia pojęcie okolica
  • opisuje krajobraz najbliższej okolicy
  • potrafi odróżnić naturalne składniki krajobrazu od wytworzonych przez człowieka
  • rozróżnia formy terenu i wskazuje ich elementy na modelu lub w terenie
  • potrafi wskazać główne kierunki świata na widnokręgu
  • podaje sposoby wyznaczania kierunku północnego
  • stosuje polskie nazwy kierunków świata oraz podaje ich międzynarodowe skróty
  • wymienia obiekty znajdujące się na widnokręgu
  • rozróżnia widnokrąg i linię widnokręgu
  • potrafi narysować linię widnokręgu i zaznaczyć miejsce obserwacji
  • potrafi przeliczać skalę na wymiary rzeczywiste
  • potrafi narysować plan obiektu lub przedmiotu w podanej skali
  • potrafi wymienić zmiany zachodzące w przyrodzie, związane z występowaniem pór roku
  • potrafi z pomocą nauczyciela wykonać szkic terenu
  • wskazuje zmiany w krajobrazie spowodowane działalnością człowieka
  • rozpoznaje na zdjęciach, ilustracjach lub w terenie rośliny zielne, krzewy, drzewa i potrafi podać różnice między nimi
  • rozpoznaje podstawowe rośliny uprawne w najbliższej okolicy i potrafi podać przykłady ich zastosowania
  • potrafi wykazać obecność powietrza w otoczeniu
  • potrafi na podstawie schematu omówić skład powietrza
  • na podstawie prostego doświadczenia wymienia podstawowe właściwości powietrza
  • wyjaśnia pojęcia: gaz i mieszanina
  • potrafi rozpoznać stany skupienia substancji
  • rozpoznaje zjawiska parowania i skraplania na podstawie opisu lub rysunku
  • potrafi podać przykłady parowania w życiu codziennym
  • rozpoznaje podstawowe zjawiska atmosferyczne
  • rozpoznaje rodzaje opadów
  • samodzielnie posługuje się termometrem i barometrem
  • na podstawie obserwacji określa siłę wiatru
  • potrafi odróżnić składniki pogody, które można zmierzyć, od tych, które można obserwować
  • prowadzi dziennik pogody
  • rozumie znaczenie prognozy pogody
  • wyjaśnia, które zjawiska pogodowe są utrudnieniem w życiu codziennym
  • potrafi zaplanować swoje zajęcia w zależności od stanu pogody
  • rozpoznaje niektóre zwierzęta latające w najbliższej okolicy
  • na podstawie zdjęcia lub ilustracji potrafi wymienić podstawowe przystosowania ptaków do lotu
  • potrafi odróżnić lot bierny od lotu aktywnego
  • wskazuje źródła zanieczyszczeń powietrza w najbliższej okolicy
  • potrafi podać sposoby ochrony powietrza przed zanieczyszczeniami w najbliższej okolicy
  • rozumie pojęcia: woda, rozpuszczalnik, roztwór i zawiesina
  • rozpoznaje stany skupienia wody
  • określa warunki konieczne do zmiany stanu skupienia wody
  • podaje przykłady różnych stanów skupienia substancji z najbliższego otoczenia
  • podaje przykłady roztworów i zawiesin spotykanych w życiu codziennym
  • rozumie, jakie są przyrodnicze następstwa skraplania, topnienia i parowania
  • rozpoznaje opady i osady atmosferyczne występujące latem i zimą
  • rozpoznaje i nazywa rodzaje wód powierzchniowych w najbliższej okolicy
  • rozróżnia naturalne i sztuczne zbiorniki wodne oraz cieki wodne występujące w najbliższej okolicy
  • rozpoznaje na ilustracjach lub zdjęciach wybrane rośliny wodne
  • rozpoznaje na ilustracjach lub zdjęciach wybrane ryby słodkowodne i słonowodne
  • rozpoznaje na ilustracjach lub zdjęciach wybrane płazy i ssaki żyjące
  • w środowisku wodnym
  • potrafi przyporządkować rośliny i zwierzęta do środowisk, w których żyją
  • potrafi podać cechy przystosowujące płazy do życia w środowisku wodnym i lądowym
  • rozpoznaje na ilustracjach lub zdjęciach wybrane płazy chronione żyjące w Polsce
  • potrafi wskazać źródła zanieczyszczeń wody w najbliższej okolicy
  • potrafi rozpoznać cechy wody zdatnej do picia
  • potrafi wyjaśnić, co to jest ciało stałe
  • potrafi podać cechy ciała stałego
  • na podstawie obserwacji potrafi wyjaśnić, na czym polega krystalizacja i krzepnięcie
  • rozumie znaczenie pojęć: gleba, skala i minera!
  • potrafi rozróżnić skały ze względu na stopień ich spoistości oraz podać właściwe ich przykłady
  • rozpoznaje skały występujące w najbliższej okolicy
  • podaje przykłady zastosowania podstawowych rodzajów skał
  • potrafi opisać proces powstawania gleby
  • na podstawie profilu glebowego wskazuje główne warstwy gleby
  • wskazuje na przykładzie budowy kreta, dżdżownicy i turkucia podjadka przystosowania organizmów do życia w glebie
  • potrafi wyjaśnić rolę dżdżownicy w spulchnianiu gleby
  • opisuje budowę morfologiczną korzenia i wskazuje jego funkcje
  • na podstawie ilustracji lub zdjęć potrafi rozpoznać organizmy żyjące w glebie oraz wymienia ich cechy przystosowujące do życia w tym środowisku
  • wskazuje źródła zanieczyszczeń gleby w najbliższej okolicy
  • potrafi wskazać sposoby ochrony gleby przed zanieczyszczeniami
  • rozumie pojęcie organizm
  • potrafi wymienić cechy organizmów żywych
  • wskazuje różnice między organizmami roślinnymi a zwierzęcymi
  • rozumie, na czym polega samożywność i cudzożywność
  • podaje przykłady organizmów samożywnych i cudzożywnych
  • wyjaśnia, w jaki sposób są rozsiewane nasiona
  • wyjaśnia, jakie znaczenie dla roślin mają nasiona
  • zakłada hodowlę rośliny nasiennej
  • rozpoznaje najbardziej pospolite rośliny nasienne występujące w okolicy
  • uczestniczy w zakładaniu kolekcji nasion i zielnika
  • rozumie, jakie jest znaczenie kwiatów dla roślin
  • rozpoznaje na rysunku elementy budowy kwiatu
  • rozumie, na czym polega proces zapylenia kwiatu
  • rozumie, jakie znaczenie w procesie zapylania kwiatów mają owady
  • rozumie, jakie jest znaczenie liści dla roślin
  • wskazuje na schemacie lub okazie elementy budowy zewnętrznej liścia
  • potrafi podać przykłady liści przekształconych
  • podaje główne funkcje liścia
  • potrafi wyjaśnić zastosowanie roślin leczniczych
  • potrafi posługiwać się kluczem do oznaczania drzew
  • rozpoznaje na podstawie wyglądu liści i pnia 3 gatunki drzew
  • wyjaśnia, które zwierzęta zaliczamy do kręgowców
  • na podstawie rysunku lub opisu podaje, do jakiej grupy kręgowców należy określone zwierzę
  • potrafi wymienić kilka przykładów kręgowców najbliższej okolicy
  • rozumie znaczenie hodowli zwierząt
  • rozpoznaje zwierzęta hodowlane
  • wyjaśnia, dlaczego nie wolno pozyskiwać do hodowli dziko żyjących zwierząt
  • podaje nazwę regionu, w którym mieszka
  • wskazuje na mapie swój region
  • podaje podstawowe informacje o położeniu swojej miejscowości
  • rozumie, jakie walory przyrodnicze decydują o atrakcyjności regionu, w którym mieszka
  • uzupełnia według instrukcji informacje o swoim regionie
  • określa, kto wchodzi w skład rodziny
  • potrafi wymienić podstawowe funkcje rodziny
  • rozróżnia stopnie pokrewieństwa w najbliższej rodzinie
  • rozumie i określa swoje uczucia w stosunku do osób bliskich
  • potrafi podać cechy charakterystyczne dla szkolnego okresu rozwojowego
  • rozumie, na czym polega proces dojrzewania człowieka
  • potrafi wskazać zmiany biologiczne i psychiczne zachodzące u dziewcząt i chłopców w okresie dojrzewania
  • stosuje zasady higieny jamy ustnej, ciała, włosów, odzieży oraz rozumie potrzebę codziennej kąpieli
  • rozumie konieczność dbania o własną sylwetkę
  • potrafi określić prawidłowe warunki miejsca nauki
  • rozumie, jakie zagrożenia wynikają z uzależnień
  • wymienia zdrowotne i społeczne skutki palenia papierosów, alkoholizmu i narkomanii
  • rozumie, na czym polega prawidłowe odżywianie
  • wyjaśnia, na czym polega estetyka spożywania posiłków
  • rozumie, w jaki sposób należy dbać o przechowywanie żywności
  • potrafi podać prawidłowy sposób postępowania z żywnością nienadającą się do spożycia
  • estetycznie nakrywa stół
  • rozpoznaje różne rodzaje nakryć stołu i określa przeznaczenie sztućców
  • potrafi właściwie zachowywać się przy stole
  • rozpoznaje na zdjęciach i ilustracjach chronione gatunki roślin i zwierząt
  • wyjaśnia znaczenie ochrony gatunkowej organizmów
  • rozumie pojęcia: pomnik przyrody, park narodowy i rezerwat przyrody
  • wyjaśnia potrzebę ścisłej ochrony przyrody w rezerwatach
  • wymienia charakterystyczne obiekty przyrodnicze występujące w najbliższym rezerwacie przyrody i parku narodowym
  • rozróżnia w terenie obiekty przyrody ożywionej i nieożywionej
  • wyjaśnia znaczenie parku narodowego i rezerwatu przyrody
  • omawia zasady zachowania się na terenach chronionych
  • rozumie, jakie działania są dozwolone na terenach chronionych
  • potrafi wskazać co najmniej 1 gatunek rośliny i zwierzęcia chronionego oraz pomnik przyrody występujący w okolicy
  • potrafi określić źródła zanieczyszczeń środowiska w okolicy, w której mieszka
  • rozróżnia źródła pozyskiwania energii
  • opisuje sposoby oszczędzania energii we własnym domu
  • potrafi segregować odpady
  • podaje przykłady odnawialnych i nieodnawialnych zasobów przyrody
  • odróżnia surowce wtórne od pierwotnych oraz od odpadów bezużytecznych
  • rozróżnia symbole ekologiczne
Stopień dopuszczający otrzyma uczeń, który, korzystając z pomocy nauczyciela:
  • potrafi wyjaśnić pojęcie: przyroda
  • podaje przykłady sposobów poznawania przyrody
  • wskazuje w terenie lub na schemacie elementy przyrody ożywionej i nieożywionej
  • potrafi odróżnić naturalne składniki krajobrazu od wytworzonych przez człowieka
  • rozpoznaje elementy krajobrazu
  • nazywa i wskazuje na schemacie formy terenu
  • wskazuje główne kierunki świata na widnokręgu
  • wymienia obiekty znajdujące się na widnokręgu
  • podaje przykłady zmian zachodzących w przyrodzie, związanych z występowaniem pór roku
  • rozróżnia szkic, plan i mapę
  • potrafi zmierzyć wielkość różnych przedmiotów
  • wskazuje na mapie i planie skalę oraz legendę
  • podaje na podstawie mapy przykład znaku topograficznego
  • wskazuje zmiany w krajobrazie spowodowane działalnością człowieka
  • rozpoznaje na zdjęciu, ilustracji lub w terenie roślinę zielną, krzew i drzewo
  • wymienia podstawowe rośliny uprawne i podaje przykłady ich zastosowań
  • potrafi wymienić główne rodzaje upraw w najbliższej okolicy
  • wykazuje obecność powietrza w otoczeniu
  • podaje skład powietrza
  • podaje podstawowe właściwości powietrza
  • wyjaśnia, co to jest gaz i mieszanina
  • odróżnia substancję czystą od mieszaniny
  • rozpoznaje stany skupienia substancji
  • podaje przykłady parowania, które można zaobserwować w życiu codziennym
  • rozpoznaje podstawowe zjawiska atmosferyczne
  • potrafi odczytywać wskazania termometru
  • rozpoznaje na schemacie zwierzęta posiadające zdolność lotu
  • podaje źródła zanieczyszczeń powietrza w najbliższej okolicy
  • potrafi wyjaśnić pojęcia: woda, rozpuszczalnik, roztwór i zawiesina
  • rozpoznaje stany skupienia wody
  • wyjaśnia, w jakich warunkach woda zmienia stan skupienia
  • podaje przykłady cieczy, ciał stałych i gazów występujących w przyrodzie
  • rozpoznaje przykłady roztworów i zawiesin spotykanych w życiu codziennym
  • potrafi rozpoznać opady i osady występujące latem i zimą
  • potrafi wyjaśnić, jaka jest różnica między wodą słodką a słoną
  • wymienia rodzaje wód powierzchniowych
  • rozróżnia naturalne i sztuczne zbiorniki wodne oraz cieki wodne występujące w najbliższej okolicy
  • potrafi wskazać i nazwać wody powierzchniowe w najbliższej okolicy
  • wskazuje na mapie lub planie najbliższej okolicy przykłady wód powierzchniowych
  • rozpoznaje na schemacie roślinę wodną, rybę, płaza i ssaka
  • podaje przykład źródła zanieczyszczenia wód powierzchniowych
  • odróżnia ciała stałe od cieczy
  • podaje przykłady ciał stałych
  • wyjaśnia pojęcia: krystalizacja i krzepnięcie
  • wyjaśnia pojęcia: skała, minerał i gleba
  • podaje przykład skały, minerału i rodzaju gleby
  • podaje przykłady skal występujących w najbliższej okolicy
  • wyjaśnia, jakie gleby występują w najbliższej okolicy
  • podaje przykład zastosowania różnych rodzajów skał (piasku, węgla, granitu)
  • wskazuje próchnicę jako warstwę najbogatszą w składniki odżywcze dla roślin i zwierząt
  • rozpoznaje na ilustracjach gatunki zwierząt, których życie związane jest z glebą
  • na podstawie ilustracji lub zdjęć rozpoznaje wybrany organizm żyjący w glebie
  • podaje źródła zanieczyszczeń gleby
  • wyjaśnia pojęcie organizm
  • wymienia cechy organizmów żywych
  • podaje różnice między samożywnością a cudzożywnością
  • wyjaśnia, do czego służą nasiona
  • wskazuje na schemacie lub okazie i nazywa elementy budowy zewnętrznej rośliny nasiennej
  • potrafi samodzielnie wysiewać nasiona
  • wymienia sposoby rozsiewania nasion
  • pomaga przy zakładaniu zielnika
  • potrafi odróżnić pojedynczy kwiat od kwiatostanu
  • wyjaśnia, jakie znaczenie dla roślin mają kwiaty
  • wyjaśnia, jakie znaczenie dla roślin mają liście
  • wskazuje na schemacie elementy budowy zewnętrznej liścia
  • wyjaśnia, jakie znaczenie dla człowieka mają rośliny lecznicze
  • rozpoznaje najpospolitsze rośliny lecznicze (pokrzywę, mniszka, skrzyp)
  • rozpoznaje najpospolitsze drzewa (kasztanowca, klon, dąb)
  • wyjaśnia, które zwierzęta należą do kręgowców oraz podaje odpowiednie przykłady tych zwierząt
  • podaje przykłady zwierząt hodowlanych
  • potrafi wymienić zasady opieki nad zwierzętami domowymi
  • podaje nazwę regionu, w którym mieszka
  • stara się ocenić atrakcyjność swojego regionu
  • potrafi określić, kto wchodzi w skład rodziny
  • rozróżnia stopnie pokrewieństwa w najbliższej rodzinie
  • stara się zrozumieć i określić swoje uczucia w stosunku do osób bliskich
  • wyjaśnia znaczenie określeń stopni pokrewieństwa
  • potrafi scharakteryzować etapy rozwoju człowieka
  • potrafi wyjaśnić, na czym polega proces dojrzewania
  • potrafi nazwać okres rozwojowy, w którym obecnie się znajduje
  • rozumie potrzebę utrzymywania higieny osobistej
  • potrafi wymienić zachowania, które zapobiegają wadom postawy ciała
  • wyjaśnia zagrożenia wynikające z uzależnień
  • wyjaśnia, na czym polega prawidłowe odżywianie
  • potrafi odróżnić produkty pochodzenia roślinnego od produktów pochodzenia zwierzęcego
  • wyjaśnia, w jaki sposób należy przechowywać żywność
  • podaje główne zasady kulturalnego zachowania się przy stole
  • potrafi estetycznie nakryć stół
  • podaje przykłady chronionych gatunków roślin i zwierząt
  • potrafi wymienić formy ochrony przyrody
  • wyjaśnia pojęcia: pomnik przyrody, park narodowy i rezerwat przyrody
  • potrafi wskazać zasady zachowania się wobec chronionych gatunków roślin, zwierząt oraz pomników przyrody
  • podaje kilka zasad zachowania się na obszarach chronionych
  • podaje nazwy parku narodowego i rezerwatu przyrody występujących najbliżej miejsca zamieszkania
  • wymienia i nazywa obiekty chronione występujące w najbliższym parku narodowym
  • podaje źródła zanieczyszczeń środowiska w swoim regionie
  • wyjaśnia zasadność segregacji odpadów i wykorzystywania surowców wtórnych
Jeżeli uczeń nie posiadł umiejętności wymaganych na stopień dopuszczający otrzymuje stopień niedostateczny.

KRYTERIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY - KLASA V

Stopień celujący otrzyma uczeń, który:
  • proponuje sposoby ochrony wybrzeża przed niszczącą działalnością morza
  • tłumaczy, dlaczego w górach występują piętra roślinności
  • gromadzi informacje o wybranych krajobrazach, miastach i obiektach
  • wyjaśnia na podstawie modelu drobinowej budowy substancji wzrost ciśnienia wskutek zagęszczenia (lub podwyższenia temperatury) powietrza w zamkniętym zbiorniku o stałej objętości
  • proponuje doświadczenie wykazujące wpływ temperatury na zmianę objętości gazu
  • ocenia wpływ ozonu na organizmy żywe w zależności od miejsca jego występowania
  • wskazuje związek pomiędzy konwekcją a ruchem powietrza atmosferycznego
  • udowadnia na dowolnym przykładzie udział tlenu w procesie spalania
  • wyjaśnia zależność między sposobem nagrzewania się i oziębiania gleby oraz wody a panującym klimatem
  • proponuje metody walki ze szkodnikami niezagrażające innym żywym organizmom
  • projektuje i wykonuje karmnik dla ptaków z uwzględnieniem ich bezpieczeństwa i wymagań pokarmowych
  • przedstawia propozycje sposobów ograniczenia emisji szkodliwych substancji do atmosfery
  • uzasadnia związek między budową zwierząt a strefą wody, w której one występują
  • wykazuje związek pomiędzy właściwościami wody a możliwością przetrwania w niej żywych organizmów w czasie zimy
  • potrafi uzasadnić twierdzenie, że zagrożenie powodziowe jest związane ze zmiennością pór roku
  • dowodzi znaczenia krążenia wody w przyrodzie dla życia organizmów
  • proponuje sposoby ograniczania zanieczyszczeń wody
  • udowadnia związek między rodzajem upraw a jakością gleby
  • potrafi określić wymagania glebowe roślin często uprawianych w Polsce oraz podaje przykłady wykorzystania tych roślin przez człowieka
  • proponuje sposoby zapobiegania zagrożeniu środowiska odpadami
  • wyciąga na podstawie własnej hodowli wnioski dotyczące warunków życia i sposobów odżywiania się grzybów pleśniowych i drożdży
  • proponuje przykład łańcucha pokarmowego, w którym występują grzyby
  • potrafi wyjaśnić, jaka jest zależność między rodzajem barwników występujących w plesze glonów a głębokością zbiornika wodnego, na której one występują
  • analizuje przystosowania w budowie mchu do życia w środowisku lądowym
  • wyjaśnia związek pomiędzy składem zbiorowisk roślinnych a warunkami środowiska, w których one występują (rodzajem podłoża oraz dostępnością wody)
  • potrafi założyć hodowlę roślin doniczkowych
  • uzasadnia związek układu ruchu z innymi układami budującymi organizm człowieka
  • omawia związek pomiędzy oddychaniem wewnątrzkomórkowym a funkcjami życiowymi organizmu
  • planuje harmonogram dnia zgodny z higienicznym trybem życia
  • planuje i wykonuje album lub plakat dotyczący polskich parków narodowych
  • wyjaśnia, jakie obszary uznaje się za Międzynarodowe Rezerwaty Biosfery
Stopień bardzo dobry otrzyma uczeń, który:
  • wyszukuje w atlasie różne rodzaje map i określa ich rodzaj
  • potrafi zorientować mapę za pomocą kompasu
  • oblicza rzeczywistą odległość między dowolnymi punktami na mapie
  • posługuje się terminologią przyrodniczą przy opisie cech krajobrazów Polski
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstały Żuławy Wiślane
  • potrafi wyjaśnić pochodzenie głazów narzutowych oraz w jaki sposób powstawały wzniesienia morenowe
  • tłumaczy, w jaki sposób powstaje krajobraz krasowy
  • przyporządkowuje gatunki roślin piętrom górskim, na których one występują
  • odróżnia cząsteczki pierwiastka od cząsteczek związku chemicznego
  • ustala nazwy cząsteczek niektórych pierwiastków i związków chemicznych na podstawie ich modeli rysunkowych
  • wyjaśnia na dowolnym przykładzie zjawisko samoczynnego rozprzestrzeniania się gazu, posługując się modelem drobinowej budowy substancji
  • opisuje zasady działania wybranych przyrządów meteorologicznych
  • wykonuje prosty przyrząd do pomiaru wybranego składnika pogody
  • oblicza średnią temperaturę powietrza
  • wyjaśnia zależność pomiędzy zmianami frontów atmosferycznych a pogodą
  • analizuje, posługując się mapą Polski, wpływ na warunki atmosferyczne naszego kraju napływających nad jego obszar z różnych stron mas powietrza
  • przedstawia argumenty przemawiające za i przeciw stawianiu elektrowni wiatrowych
  • rozpoznaje na zdjęciu lub ilustracji po jednym gatunku owada i ptaka
  • wyjaśnia mechanizm powstawania efektu cieplarnianego i kwaśnych deszczów
  • wskazuje na mapie rejony Polski najbardziej skażone pod względem zanieczyszczenia powietrza
  • wskazuje na podstawie wyników doświadczenia różnicę gęstości wody i powietrza oraz podaje jej skutki dla sposobu poruszania się organizmów żywych w tych środowiskach
  • uzasadnia, że Bałtyk jest morzem wewnątrzkontynentalnym
  • charakteryzuje właściwości wody w Morzu Bałtyckim
  • opisuje, posługując się mapą, ukształtowanie brzegu Bałtyku
  • uzasadnia związek pomiędzy przystosowaniem w budowie wybranych zwierząt, ich występowaniem w morzu oraz sposobem zdobywania pokarmu
  • podaje przykład zależności pokarmowych między organizmami żyjącymi w Bałtyku
  • porównuje warunki życia roślin i zwierząt zamieszkujących poszczególne odcinki rzeki oraz różne strefy jeziora
  • oblicza, używając skali mapy, rzeczywistą długość rzeki
  • opisuje etapy tworzenia się terenów podmokłych
  • podaje przykłady wód źródlanych i wskazuje na mapie miejsca ich występowania
  • rozumie współzależność zjawisk warunkujących obieg wody w przyrodzie
  • dostrzega korelację między występowaniem złóż surowców mineralnych a rozwojem gospodarczym kraju
  • wskazuje na mapie rejony wydobywania wybranych kamieni ozdobnych w Polsce
  • potrafi wskazać na mapie glebowej obszary występowania różnych rodzajów gleb w Polsce
  • charakteryzuje gleby występujące w Polsce
  • rozumie znaczenie recyklingu
  • dowodzi negatywnego wpływu wysypisk i składowisk śmieci na środowisko naturalne
  • wyjaśnia, na czym polega samożywność i cudzożywność bakterii
  • dokonuje podziału bakterii cudzożywnych na pasożyty i roztocza
  • wyjaśnia, w jaki sposób rozmnażają się drożdże, pleśnie, glony, mchy oraz paprotniki
  • rozumie, w jakich warunkach zachodzi proces fermentacji alkoholowej
  • potrafi korzystać ze skali porostowej
  • uzasadnia prawdziwość stwierdzenia, że mchy i porosty są organizmami pionierskimi
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstał węgiel kamienny
  • dowodzi znaczenia spożywania owoców i warzyw dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka
  • rozumie znaczenie gospodarstw ekologicznych dla człowieka
  • określa wymagania (ilość światła, sposób podlewania, rodzaj gleby) i zasady pielęgnacji wybranej rośliny doniczkowej i ogrodowej
  • opisuje budowę morfologiczną i warunki życia wybranego mięczaka, pajęczaka i owada
  • wyjaśnia, jakie jest znaczenie w przyrodzie i dla człowieka wybranych gatunków bezkręgowców
  • wymienia przynajmniej trzy gatunki zwierząt bezkręgowych, które podlegają w Polsce ochronie
  • omawia znaczenie kręgowców w przyrodzie i dla gospodarki człowieka
  • wyjaśnia, czym wyróżniają się ssaki spośród innych kręgowców
  • wyjaśnia, dlaczego człowiek należy do gromady ssaków
  • omawia rolę poszczególnych układów budujących organizm człowieka
  • tłumaczy rolę mięśni oraz szkieletu podczas wykonywania ruchów
  • wyjaśnia, co to są stawy oraz jaką one pełnią funkcję
  • uzasadnia rolę poszczególnych narządów układu pokarmowego w trawieniu pokarmów
  • tłumaczy, na czym polega higiena okresu ciąży
  • potrafi wyjaśnić skąd biorą się bliźnięta jedno- i dwu-jajowe
  • definiuje pojęcia: choroba zakaźna, epidemia
  • uzasadnia wpływ różnych czynników na zdrowie człowieka (odżywiania, wypoczynku biernego i czynnego, higieny ciała i odzieży, kultury bycia)
  • wyjaśnia, czym są szczepionki i jakie jest ich działanie
  • rozumie znaczenie szczepień ochronnych
  • uzasadnia konieczność tworzenia parków narodowych
  • dostrzega różnicę w składzie gatunkowym organizmów zamieszkujących poszczególne parki narodowe w Polsce
  • rozpoznaje organizmy przedstawione na emblematach parków narodowych Polski
  • tłumaczy potrzebę ochrony jaskiń ze względu na ich walory turystyczne oraz dla zachowania unikalnych gatunków nietoperzy
  • uzasadnia potrzebę ochrony terenów podmokłych zachowaniem bioróżnorodności
  • potrafi uzasadnić potrzebę zachowania naturalnych lasów
  • rozpoznaje i nazywa piętra roślinności górskiej
  • potrafi rozpoznać charakterystyczne i unikalne obiekty występujące na obszarach wybranych parków narodowych
Stopień dobry otrzyma uczeń, który:
  • przedstawia, posługując się mapą, podział administracyjny Polski: województwa, powiaty, gminy
  • wskazuje różnice między odmiennymi rodzajami map tematycznych
  • przedstawia za pomocą poziomic model pagórka
  • odczytuje z mapy hipsometrycznej wysokości terenu
  • oblicza wysokość względną i bezwzględną wzniesienia
  • wymienia najważniejsze cechy wybranych krajobrazów Polski: pobrzeży, pojezierzy, nizin środkowopolskich, wyżyn i gór
  • odczytuje z mapy położenie terenów depresyjnych w Polsce
  • potrafi odczytać z mapy nazwy największych obszarów leśnych leżących na pojezierzach i nizinach środkowopolskich
  • odczytuje z mapy, na jakich wysokościach położone są wyżyny w Polsce
  • wyjaśnia, co to są skamieniałości oraz w jaki sposób one powstawały
  • odczytuje z mapy wysokości najwyższych szczytów Gór Świętokrzyskich, Sudetów i Karpat
  • potrafi sporządzić mieszaninę jednorodną i niejednorodną
  • odróżnia cząsteczki od atomów pierwiastków, posługując się przykładami argonu i tlenu
  • wyjaśnia różnicę pomiędzy pierwiastkiem a związkiem chemicznym na podstawie tlenu i dwutlenku węgla
  • wymienia praktyczne zastosowania ściśliwości i rozprężliwości powietrza
  • potrafi podać przykłady wykorzystywania przez człowieka zjawiska konwekcji
  • odróżnia wymianę gazową od procesu oddychania
  • wyjaśnia pojęcie oddychanie wewnątrzkomórkowe
  • potrafi przeprowadzać proste pomiary i obserwacje meteorologiczne
  • odczytuje z mapy klimatycznej wysokość temperatury i ilość opadów oraz wskazuje na mapie obszary o określonych wielkościach tych parametrów
  • potrafi opracować prognozę pogody na podstawie prostych obserwacji
  • wyjaśnia mechanizm tworzenia się frontów atmosferycznych
  • potrafi na podstawie mapy klimatycznej scharakteryzować klimat Polski
  • wskazuje zależność pomiędzy porami roku a cyklem rozwojowym rośliny
  • wymienia stadia rozwojowe owadów
  • wylicza sposoby zdobywania pokarmu przez ptaki
  • tłumaczy przyczyny wędrówek ptaków
  • wyjaśnia wpływ zapylenia, efektu cieplarnianego i kwaśnych deszczów na środowisko naturalne i zdrowie człowieka
  • wyjaśnia na podstawie wyników przeprowadzonego doświadczenia, że woda jest składnikiem żywych organizmów
  • wskazuje na mapie położenie cieśnin łączących Bałtyk z Morzem Północnym oraz należących do Polski wysp, półwyspów, zatok i zalewów
  • potrafi wskazać na mapie położenie dużych portów rybackich
  • wskazuje na mapie położenie głównych polskich rzek, jezior i kanałów
  • dowodzi związku pomiędzy rodzajem działalności człowieka a jego miejscem życia
  • pokazuje na mapie bieg Wisły i Odry, ich źródła, główne dopływy oraz ujścia
  • uzasadnia związek między rodzajem barwnika glonów a głębokością zbiornika wodnego, na której one występują
  • wskazuje na mapie położenie dużych miast leżących nad Wisłą i Odrą
  • identyfikuje na mapie Polski największe jeziora i określa regiony geograficzne, w których się one znajdują
  • uzasadnia konieczność ochrony terenów podmokłych, wskazując ich walory przyrodnicze oraz rolę w zapobieganiu powodziom
  • rozumie, w jaki sposób woda dociera do mieszkań
  • potrafi wyjaśnić znaczenie wód podziemnych oraz podać sposoby ich wykorzystywania przez człowieka
  • wyjaśnia, na czym polega samooczyszczanie wód
  • wskazuje na zdjęciach, ilustracjach lub wśród eksponatów przykłady surowców mineralnych
  • rozumie, jakie jest znaczenie surowców mineralnych dla człowieka
  • wyjaśnia, jak powstał węgiel kamienny
  • opisuje na podstawie obserwacji eksponatów lub ich opisów wygląd: szafiru, ametystu, granatu, agatu, malachitu i bursztynu
  • podaje, posługując się mapą, jakie gleby najczęściej występują na obszarze Polski
  • wskazuje na mapie najżyźniejsze obszary naszego kraju
  • udowadnia na podstawie wyników eksperymentu wpływ rodzaju gleby na rozwój roślin
  • proponuje rozwiązania zapobiegające zanieczyszczeniu środowiska odpadami
  • określa sposoby zagospodarowania surowców wtórnych (np. złomu, makulatury) oraz odpadów nadających się do ponownego użycia (np. szklanych butelek) lub przetworzenia (np. odpadów organicznych)
  • potrafi sporządzać preparaty mikroskopowe
  • dokonuje obserwacji mikroskopowej kropli wody z akwarium, komórek glonów, strzępek pleśniaka białego oraz zarodni paproci
  • potrafi wskazać podobieństwa i różnice miedzy organizmami jednokomórkowymi
  • rysuje komórkę bakterii oraz zaznacza elementy jej budowy
  • dostrzega różnice w budowie różnych gatunków grzybów
  • wyjaśnia, na czym polega mikoryza i jakie jest jej znaczenie w przyrodzie
  • rozpoznaje na podstawie opisu oraz zdjęć lub ilustracji glony jednokomórkowe, kolonijne i wielokomórkowe
  • rozróżnia na podstawie opisu oraz zdjęć lub ilustracji zielenice, brunatnice i krasnorosty
  • rozumie, w jaki sposób odżywiają się glony
  • wyjaśnia, co to jest skala porostowa i jakie ma ona zastosowanie
  • opisuje sposób rozmnażania się mchów i paprotników
  • uzasadnia konieczność ochrony paprotników
  • rozróżnia kilka rodzajów zbiorowisk roślinnych występujących w Polsce na podstawie składu gatunkowego występujących tam roślin
  • wskazuje w najbliższym otoczeniu rośliny synantropijne
  • wyjaśnia, co to są gospodarstwa ekologiczne
  • rozpoznaje na podstawie atlasu przynajmniej po trzy gatunki roślin ozdobnych hodowanych w mieszkaniach oraz podaje miejsca pochodzenia tych roślin
  • rozumie, w jaki sposób odżywiają się bezkręgowce
  • potrafi wskazać przystosowania kręgowców do różnych środowisk życia
  • wyjaśnia rolę szkieletu człowieka podczas poruszania
  • wymienia różne grupy mięśni budujące organizm człowieka (mięśnie szkieletowe oraz mięśnie narządów wewnętrznych)
  • wyjaśnia, na czym polega proces trawienia pokarmu
  • porównuje na podstawie diagramu skład powietrza wdychanego i wydychanego przez człowieka
  • potrafi wyjaśnić, na czym polega oddychanie wewnątrzkomórkowe
  • wymienia etapy rozwoju człowieka od zapłodnienia do przyjścia na świat
  • podaje objawy wybranych chorób
  • potrafi opisać szkody w organizmie człowieka wywołane przez bakterie chorobotwórcze oraz wirusy
  • rozumie znaczenie parków narodowych
  • wskazuje na mapie jeziora występujące na terenie Słowińskiego Parku Narodowego
  • wymienia nazwę najstarszego parku narodowego utworzonego na obszarze Polski
  • omawia walory przyrodnicze parków narodowych Polski
Stopień dostateczny otrzyma uczeń, który:
  • określa na podstawie mapy Europy lub świata położenie Polski
  • wskazuje na mapie Europy kraje sąsiadujące z Polską
  • rozumie pojęcia: państwo, stolica, herb, symbol narodowy, Ojczyzna oraz wymienia symbole narodowe Polski
  • wskazuje na mapie położenie miejscowości, w której mieszka i określa jej przynależność administracyjną
  • potrafi wskazać na mapie położenie stolicy Polski
  • odczytuje znaki kartograficzne na mapie ogólnogeograficznej
  • porównuje ze sobą różnego rodzaju mapy ogólnogeograficzne: topograficzne i przeglądowe
  • wyjaśnia, co przedstawia mapa hipsometryczna, korzystając ze znaków w legendzie
  • podaje znaczenie pojęć: poziomica, brzeg, wybrzeże, pobrzeże, mierzeja, klif, wydma, delta, depresja
  • potrafi wskazać na rysunku poziomicowym pagórka stok łagodny i stromy
  • rozróżnia wysokość względną i bezwzględną
  • potrafi korzystać ze skali barw na mapie hipsometrycznej
  • wskazuje na mapie obszary nizinne, wyżynne i górskie
  • opisuje rysunek określonego obszaru, posługując się terminologią geograficzną
  • rozróżnia i charakteryzuje krajobrazy naturalne i kulturowe oraz podaje przykłady tych krajobrazów
  • wymienia przykłady dostosowania działalności człowieka do określonych warunków naturalnych
  • wskazuje na mapie Polski wybrane krainy geograficzne: pobrzeża, pojezierza, niziny środkowopolskie, wyżyny i góry
  • wymienia i wskazuje na mapie największe miasta położone na obszarach wybranych krajobrazów Polski
  • wyjaśnia na podstawie wyników doświadczeń, że powietrze jest ciałem, które zajmuje pewną objętość oraz posiada masę
  • rozumie pojęcia: atom, cząsteczka, pierwiastek, związek chemiczny
  • podaje przykłady pierwiastków i związków chemicznych
  • opisuje właściwości powietrza, używając określeń dotyczących jego kształtu i możliwości zmiany objętości (ściśliwość i rozprężliwość)
  • wyjaśnia, na czym polega konwekcja
  • dowodzi znaczenia oddychania dla życia
  • wykazuje udział tlenu w procesie spalania oraz wymienia zjawiska towarzyszące spalaniu
  • wymienia zagrożenia wynikające z nieumiejętnego stosowania wybranych paliw w codziennym życiu
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstaje prognoza pogody
  • wyszukuje w internecie prognozę pogody dla dowolnie wybranego obszaru Polski
  • wymienia przyrządy służące do pomiaru wiatru, wilgotności i ilości opadu deszczu
  • podaje dwa przykłady wykorzystania energii wiatru
  • potrafi wymienić różnice pomiędzy poszczególnymi porami roku
  • uzasadnia potrzebę przewidywania pogody
  • odczytuje prognozę z mapy pogody
  • wymienia czynniki decydujące o klimacie Polski
  • wskazuje różnicę w nagrzewaniu się różnych substancji, posługując się przykładem gleby, piasku lub żwiru oraz wody
  • potrafi podać, jakie elementy zawiera mapa klimatyczna Polski
  • wymienia przykłady wpływu klimatu na organizmy żywe występujące na terenie Polski
  • podaje przykłady dostosowania warunków życia ludzi do warunków klimatycznych występujących w Polsce
  • uzasadnia tezę, że praca rolnika jest uwarunkowana zmiennością przyrody
  • rozpoznaje na rysunku oraz nazywa elementy budowy owada i ptaka
  • podaje przykłady owadów różniących się: budową skrzydeł, sposobem odżywiania lub trybem życia
  • dokonuje podziału ptaków ze względu na ich środowisko życia
  • wymienia nazwy gazowych zanieczyszczeń powietrza oraz podaje ich źródła
  • wyjaśnia, że woda jest składnikiem żywych organizmów
  • wymienia substancje rozpuszczone w wodzie niezbędne do życia organizmów
  • porównuje warunki życia występujące w środowisku wodnym z warunkami na lądzie (przenikalność dla światła, gęstość, temperatura)
  • wyjaśnia na podstawie wyników doświadczenia, że woda nie ma stałego kształtu
  • potrafi odczytać z mapy rodzaje wód na Ziemi
  • wskazuje na mapie Polski położenie Bałtyku, głównych rzek, jezior, kanałów oraz terenów podmokłych
  • wymienia strefy życia organizmów w Bałtyku
  • potrafi odczytać z mapy głębokość morza
  • wymienia strefy życia organizmów w jeziorze
  • wyjaśnia pojęcia: wyspa, półwysep, zatoka, cieśnina, zalew, bryza, klif, wydma, plaża, źródło, koryto, system rzeczny, ujście
  • podaje przykłady roślin i zwierząt występujących w różnych strefach wodnych w morzu i jeziorze oraz w rzekach i na terenach podmokłych
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstawały tereny podmokłe
  • rozumie zjawiska powodujące zmiany stanu skupienia wody
  • wyjaśnia, w jaki sposób woda krąży w przyrodzie
  • potrafi wymienić cechy wody pitnej oraz wyjaśnić jej pochodzenie
  • wyjaśnia pojęcia: uzdrowisko, sanatorium
  • opisuje, na czym polega uzdatnianie wody
  • wskazuje szkodliwy wpływ zanieczyszczeń wód na życie organizmów
  • wymienia przykłady poszczególnych grup surowców mineralnych
  • wskazuje na mapie Polski rejony wydobywania największych ilości surowców mineralnych
  • charakteryzuje grupy surowców mineralnych występujących Polsce
  • wyjaśnia, w jaki sposób człowiek wykorzystuje poszczególne grupy surowców mineralnych
  • podaje na podstawie własnych obserwacji lub tekstu z podręcznika przykłady wykorzystania kamieni ozdobnych przez człowieka
  • wyjaśnia, korzystając z tekstu podręcznika oraz własnych obserwacji, co to jest gleba i jaki jest jej skład
  • rozumie, od czego zależy żyzność gleby
  • wskazuje cechy terenów najkorzystniejszych pod uprawę roślin
  • potrafi rozpoznać na ilustracjach lub zdjęciach podstawowe rośliny uprawiane w Polsce
  • opisuje działania człowieka, które zapobiegają zubożeniu gleby oraz podnoszą jej żyzność
  • rozpoznaje na ilustracjach lub zdjęciach szkodniki pól uprawnych
  • rozróżnia odpady toksyczne oraz inne zanieczyszczające środowisko od surowców wtórnych i nadających się do ponownego wykorzystania lub przetworzenia
  • porządkuje elementy budowy organizmu człowieka zgodnie ze wzrastającą organizacją
  • nazywa niektóre narządy budujące poszczególne układy organizmu człowieka oraz wyjaśnia rolę tych narządów
  • potrafi na podstawie ilustracji układu pokarmowego opisać drogę pokarmu w organizmie człowieka
  • opisuje na podstawie ilustracji układu oddechowego drogę powietrza w organizmie człowieka
  • wyjaśnia, na czym polega proces oddychania
  • porównuje budowę ciała kobiety i mężczyzny
  • definiuje pojęcia: zapłodnienie, rozmnażanie
  • wymienia narządy budujące układ rozrodczy żeński i męski oraz określa ich funkcje
  • wyjaśnia pojęcia: choroba, drobnoustroje chorobotwórcze
  • tłumaczy, w jaki sposób drobnoustroje chorobotwórcze wnikają do organizmu człowieka
  • rozróżnia choroby zakaźne, bakteryjne i wirusowe oraz podaje przykłady tych chorób
  • potrafi wymienić choroby, w których leczeniu nie stosuje się antybiotyków
  • wymienia czynniki, od których zależy zdrowie człowieka (higiena odżywiania, ciała, odzieży, pomieszczeń, w których przebywamy, nauki i wypoczynku)
  • wyjaśnia rolę higienicznego trybu życia (gimnastyki, właściwego odżywiania oraz częstego przebywania na świeżym powietrzu) w utrzymaniu sprawności ruchowej
  • wskazuje na mapie położenie wybranych parków narodowych Polski
  • wymienia kilka gatunków roślin i zwierząt zamieszkujących parki narodowe Polski
  • wyjaśnia, co to jest Czerwona Księga
  • odróżnia brzeg klifowy od wydmowego
Stopień dopuszczający otrzyma uczeń, który, korzystając z pomocy nauczyciela:
  • potrafi wskazać Polskę na mapie Europy lub świata
  • wymienia symbole Polski: godło, flagę, hymn narodowy
  • wskazuje na mapie Polski położenie miejscowości, w której mieszka
  • rozróżnia krajobrazy naturalne i kulturowe oraz podaje ich przykłady
  • porównuje cechy krajobrazu wiejskiego z krajobrazem miejskim
  • wymienia działania człowieka zmieniające krajobraz naturalny
  • potrafi wymienić elementy krajobrazu kulturowego w okolicy swojego miejsca zamieszkania lub w okolicy szkoły
  • rozpoznaje na zdjęciach lub ilustracjach wybrane krajobrazy Polski: pobrzeży, pojezierzy, nizin środkowopolskich, wyżyn i gór
  • wskazuje na mapie największe miasta położone na obszarach wybranych krajobrazów
  • potrafi opisać cechy mieszaniny jednorodnej i niejednorodnej oraz podaje przykłady tych mieszanin
  • wyjaśnia znaczenie tlenu w przyrodzie
  • wymienia znane z życia codziennego przykłady procesu spalania
  • podaje przykłady wpływu pogody na człowieka (ubiór, sposób spędzania wolnego czasu, samopoczucie)
  • opisuje zależność przyrody od warunków klimatycznych
  • wskazuje źródła informacji na temat prognozy pogody
  • wymienia kalendarzowe i klimatyczne pory roku występujące w Polsce
  • wylicza cechy poszczególnych pór roku, korzystając z ilustracji i zdjęć
  • podaje przykłady owadów występujących na obszarze Polski
  • wskazuje owady pożyteczne dla człowieka oraz te, które są szkodnikami
  • wymienia co najmniej trzy gatunki ptaków występujących w najbliższej okolicy oraz w Polsce
  • potrafi wymienić nazwy gazowych zanieczyszczeń powietrza
  • podaje źródła zapylenia powietrza w Polsce
  • wylicza dziedziny życia człowieka, w których wykorzystywana jest woda
  • wskazuje na mapie i globusie obszary wodne występujące na Ziemi
  • dokonuje podziału wód występujących na Ziemi na słone i słodkie
  • wymienia rodzaje wód powierzchniowych występujących w Polsce
  • potrafi rozpoznać na ilustracjach lub zdjęciach organizmy żyjące w Morzu Bałtyckim
  • wyjaśnia, co to jest rzeka i wskazuje dowolną rzekę główną, jej dopływy oraz kolejne odcinki (bieg górny, środkowy, dolny)
  • potrafi rozpoznać na ilustracjach lub zdjęciach organizmy żyjące w polskich rzekach
  • wyjaśnia, jakie jest znaczenie rzek dla człowieka
  • wskazuje na mapie Polski największe jeziora
  • potrafi rozpoznać na ilustracjach lub zdjęciach organizmy żyjące w polskich jeziorach
  • wyjaśnia, co to są tereny podmokłe
  • podaje na podstawie rysunku oraz własnych obserwacji przykłady zmian stanów skupienia wody w przyrodzie
  • wymienia etapy krążenia wody w przyrodzie
  • potrafi podać źródła zanieczyszczeń wód w Polsce
  • dzieli surowce mineralne na energetyczne, metaliczne, chemiczne i skalne
  • podaje przykłady wykorzystania surowców mineralnych przez człowieka
  • rozpoznaje bursztyn spośród innych minerałów
  • wyjaśnia, jakie jest znaczenie uprawy ziemi dla człowieka
  • wymienia przykłady roślin uprawianych w Polsce w sadach, ogrodach i na polach uprawnych
  • opisuje szkodliwy wpływ chwastów i szkodników na jakość upraw
  • wskazuje źródła odpadów produkowanych w Polsce
  • wymienia przykłady odpadów toksycznych i innych zanieczyszczających środowisko
  • podaje przykłady surowców wtórnych
  • wymienia nazwy przyrządów służących do obserwacji przyrodniczych
  • wyjaśnia, w jakim celu posługujemy się mikroskopem
  • rozumie różnicę między organizmami jednokomórkowymi i wielokomórkowymi
  • podaje przykłady organizmów jednokomórkowych
  • potrafi wskazać środowiska życia organizmów jednokomórkowych
  • rozróżnia i nazywa kształty komórek bakterii
  • określa środowisko życia bakterii, grzybów, drożdży, glonów, porostów, mchów oraz paprotników
  • wymienia przykłady grzybów pasożytniczych i roztoczy
  • podaje przykłady wykorzystania przez człowieka drożdży i grzybów pleśniowych
  • wyjaśnia, jakie jest znaczenie bakterii i pleśni w przyrodzie i dla człowieka
  • proponuje sposoby zabezpieczenia żywności przed bakteriami i pleśniami
  • wymienia zasady zbierania grzybów
  • wyjaśnia, jakie jest znaczenie grzybów, mchów, porostów i glonów w przyrodzie i dla człowieka
  • wymienia po trzy gatunki mchów i paprotników występujących w Polsce
  • podaje przykłady gatunków roślin uprawianych przez człowieka w sadach, ogrodach i na polach uprawnych
  • wyjaśnia, w jakim celu człowiek uprawia rośliny
  • rozróżnia części jadalne roślin uprawianych w Polsce
  • wyjaśnia, w jakim celu ludzie hodują rośliny ozdobne
  • wymienia cechy zwierząt bezkręgowych i kręgowych
  • rozpoznaje kręgowce roślinożerne, wszystkożerne i mięsożerne oraz podaje przykłady zwierząt zaliczanych do tych grup
  • rozumie pojęcia: tkanka, narząd (organ), układ
  • wskazuje na sobie położenie wybranych narządów układów ruchu, pokarmowego oraz oddechowego (np. żołądka, serca, płuc, kręgosłupa)
  • wymienia, korzystając z ilustracji, kolejne odcinki układów pokarmowego i oddechowego człowieka
  • rozumie, w jaki sposób odżywia się człowiek
  • dokonuje pomiaru klatki piersiowej podczas wdechu i wydechu
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstaje życie człowieka
  • potrafi zmierzyć temperaturę swojego ciała oraz zinterpretować wynik
  • określa, jakie są symptomy choroby
  • wyjaśnia, jakie są zasady postępowania w przypadku zachorowania na choroby wirusowe i bakteryjne
  • wybiera spośród proponowanych sposobów spędzania wolnego czasu te, które są odpowiednie dla zachowania zdrowia
  • wyjaśnia, jaka jest rola higieny w zachowaniu zdrowia człowieka
  • wyjaśnia, w jakim celu tworzy się parki narodowe
  • podaje zasady zachowania się na obszarze parku narodowego
Jeżeli uczeń nie posiadł umiejętności wymaganych na stopień dopuszczający otrzymuje stopień niedostateczny.
KRYTERIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY - KLASA VI
Stopień celujący otrzyma uczeń, który:
  • uzasadnia wpływ rozwoju nauki na poprawę życia ludzi
  • potrafi gromadzić i przetwarzać informacje dotyczące badania i eksploracji kosmosu
  • odczytuje współrzędne geograficzne dowolnych punktów na Ziemi
  • oblicza różnice czasu między dowolnymi punktami na Ziemi
  • wyjaśnia zależność pomiędzy strefą oświetlenia a typem krajobrazu
  • potrafi ocenić wkład Polaków w odkrycia geograficzne oraz ich udział
  • w wyprawach wysokogórskich
  • dowodzi, że drobiny gazu są w nieustannym ruchu
  • wskazuje na podstawie analizy i porównania odpowiednich map, jaki typ roślinności jest charakterystyczny dla określonych stref klimatycznych
  • wykazuje zależność pomiędzy ilością energii słonecznej docierającej do Ziemi, temperaturą i gęstością powietrza a ciśnieniem atmosferycznym
  • przewiduje skutki dalszego wzrostu efektu cieplarnianego i powiększania się dziury ozonowej
  • dowodzi na podstawie przykładów z otoczenia i wyników doświadczenia, że drobiny budujące ciecz są w nieustannym ruchu
  • dowodzi w oparciu o wynik doświadczenia, że ciśnienie w cieczy zależy
  • od głębokości
  • porównuje stężenia roztworów
  • wyjaśnia zależności między dostępnością i jakością wody a życiem
  • mieszkańców Ziemi
  • wykazuje zależności między właściwościami roztworów (stężenie, odczyn) a przystosowaniem żyjących w nich organizmów
  • uzasadnia zależność ciężaru ciała od jego masy i siły grawitacji
  • opisuje, jak działa kompas
  • wyjaśnia, czym różnią się bieguny magnetyczne i geograficzne Ziemi
  • potrafi gromadzić i przetwarzać informacje dotyczące jednego z zagadnień: miejsce Polski w światowym wydobyciu i przetwarzaniu surowców, produkcji energii elektrycznej lub produkcji rolnej
  • opisuje w oparciu o wiedzę z lekcji i życia codziennego rolę i znaczenie płazów i gadów w przyrodzie
  • potrafi pozyskiwać i przetwarzać informacje dotyczące jednego z zagadnień: historia rozwoju roślin lub historia rozwoju zwierząt na Ziemi
  • potrafi zaproponować na podstawie poznanych teorii własną interpretację przyczyn wyginięcia dinozaurów
  • potrafi zaproponować sposoby przeciwdziałania chorobom cywilizacyjnym, społecznym i zakaźnym
  • potrafi pozyskiwać i przetwarzać informacje dotyczące działalności organizacji humanitarnych na świecie
  • uzasadnia celowość zachowania naturalnej przyrody na Ziemi
  • wyjaśnia celowość tworzenia parków narodowych w różnych rejonach świata
  • potrafi poszukiwać w różnych źródłach informacji o innych parkach narodowych świata oraz publicznie je zaprezentować
Stopień bardzo dobry otrzyma uczeń, który:
  • wymienia nazwiska co najmniej trzech uczonych oraz opisuje ich wkład w poznawanie przyrody
  • charakteryzuje czynniki warunkujące życie na Ziemi
  • potrafi scharakteryzować zjawisko powstawania pór roku
  • wyjaśnia wpływ następstw ruchów obrotowego i obiegowego Ziemi na życie ludzi
  • oblicza czas w krajach Europy na podstawie mapy stref czasowych
  • wyjaśnia pojęcia: krajobraz strefowy i astrefowy oraz podaje ich przykłady
  • uzasadnia wpływ działalności człowieka na przeobrażenia krajobrazu naturalnego
  • uzasadnia występowanie pięter roślinności w krajobrazie górskim
  • podaje przyczyny i konsekwencje wielkich podróży geograficznych
  • potrafi wymienić nazwiska wielkich odkrywców i ich podróże geograficzne
  • wskazuje na mapie trasę wybranej podróży geograficznej
  • porównuje skład pierwiastków skorupy ziemskiej, atmosfery, wody w oceanie i żywego organizmu
  • wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy gazu zjawiska dyfuzji, sprężania i rozprężania
  • porównuje oddychanie tlenowe z beztlenowym
  • wykazuje zależność pomiędzy siłą grawitacji i właściwościami powietrza a warstwową budową atmosfery
  • wyjaśnia, jak powstają niż i wyż baryczny
  • analizuje cechy klimatów na podstawie diagramów i map klimatycznych
  • wyjaśnia pojęcia: ultradźwięki, infradźwięki i natężenie dźwięku
  • opisuje, jak powstaje obraz widziany przez człowieka
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstaje wrażenie dźwięku
  • ocenia znaczenie mórz i oceanów dla gospodarki człowieka
  • rozróżnia typy jezior i wskazuje na mapie ich przykłady
  • charakteryzuje poszczególne strefy życia organizmów w oceanie z uwzględnieniem temperatury, oświetlenia i ciśnienia
  • wyjaśnia na podstawie doświadczenia zjawisko przenikania wody przez błony komórkowe organizmów
  • rozpoznaje odczyn roztworu na podstawie doświadczenia z użyciem wskaźnika
  • omawia znaczenie gospodarcze i przyrodnicze największych rzek i jezior świata
  • oblicza ciężar dowolnego ciała na Ziemi o znanej masie
  • wyjaśnia w oparciu o znajomość budowy atomu oraz doświadczenia zjawisko elektryzowania się ciał
  • charakteryzuje poszczególne rodzaje surowców
  • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gleb występujących na Ziemi
  • podaje przykłady upraw charakterystycznych dla poszczególnych gleb
  • rozróżnia na podstawie opisu lub bezpośredniej obserwacji rodzaje skał i podaje ich charakterystykę
  • wyjaśnia przyczyny zmian, które zaszły w dziejach życia na Ziemi
  • ocenia wkład pracy paleontologów w poznawanie dziejów życia na Ziemi
  • wymienia jednostki systematyczne stosowane w świecie roślin i zwierząt
  • oznacza na podstawie klucza wybrany gatunek rośliny lub zwierzęcia
  • uzasadnia przystosowanie żaby do życia w dwóch środowiskach w oparciu o znajomość jej budowy i cyklu życia
  • wymienia przystosowania gadów do lądowego trybu życia
  • wyjaśnia, co to jest stało- i zmiennocieplność oraz porównuje tryb życia zwierząt stałocieplnych z trybem życia zmiennocieplnych
  • uzasadnia na podstawie różnic w rozwoju płodowym przynależność ssaków do stekowców, torbaczy lub łożyskowców i podaje ich przykłady
  • opisuje, w jaki sposób są odbierane, przesyłane i analizowane impulsy nerwowe
  • wyjaśnia, jaką rolę pełni krew i jej składniki w organizmie człowieka
  • potrafi wyjaśnić, jaką rolę pełni wydalanie w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu
  • porównuje korzystając z dostępnych danych wartości energetyczne najczęściej spożywanych pokarmów
  • wyjaśnia przyczyny nierównomiernego zaludnienia Ziemi oraz zróżnicowanego przyrostu naturalnego na świecie
  • wyjaśnia przyczynę występowania obszarów klęski głodu na świecie i wskazuje je na mapie
  • opisuje zależności między organizmami a środowiskiem ich życia na przykładzie dowolnego ekosystemu na Ziemi
  • potrafi scharakteryzować biocenozę i biotop wybranego ekosystemu
  • rozpoznaje obiekty przyrody nieożywionej oraz przykłady organizmów roślinnych i zwierzęcych żyjących w omawianych parkach
Stopień dobry otrzyma uczeń, który:
  • potrafi podać przykłady wykorzystania odkryć przyrodniczych oraz sposobów badania kosmosu
  • opisuje budowę wszechświata i teorię jego powstania
  • wymienia elementy budowy wnętrza Ziemi
  • podaje ogólną charakterystykę wybranej planety Układu Słonecznego
  • rozumie terminy: południk i równoleżnik
  • wskazuje na globusie i mapie punkty o znanych współrzędnych geograficznych
  • wymienia i wskazuje na mapie strefy oświetlenia Ziemi oraz ich granice, a także rozpoznaje je na podstawie charakterystyki
  • wyjaśnia, dlaczego wprowadza się strefy czasowe
  • rozróżnia pojęcia: czas słoneczny, czas uniwersalny, czas środkowoeuropejski i wschodnioeuropejski, rok kalendarzowy i przestępny
  • opisuje wybrany krajobraz świata i podaje przykłady przystosowania organizmów do życia w nim
  • wyjaśnia, co to jest układ okresowy pierwiastków
  • opisuje na podstawie ilustracji przebieg procesów fotosyntezy i oddychania u roślin
  • wyjaśnia znaczenie procesu oddychania dla organizmów
  • wyjaśnia przyczynę powstawania wiatrów i charakteryzuje jeden z nich
  • wymienia czynniki wpływające na wydzielenie stref klimatycznych
  • podaje charakterystyczne cechy klimatów w poszczególnych strefach
  • charakteryzuje klimaty: morski i kontynentalny
  • wyjaśnia, dlaczego obserwowane przez nas ciała mają różne barwy
  • opisuje, jak rozchodzi się fala dźwiękowa i od czego zależy jej prędkość
  • wskazuje zmiany klimatyczne spowodowane zanieczyszczeniem powietrza
  • rozpoznaje i nazywa elementy budowy oka i ucha
  • potrafi scharakteryzować na podstawie oddziaływania międzycząsteczkowego wybrane właściwości cieczy
  • wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy cieczy zjawiska: ciśnienia cieczy, dyfuzji w cieczy oraz wpływ temperatury na jej przebieg
  • porównuje dyfuzję cieczy z dyfuzją gazów
  • opisuje ukształtowanie dna oceanicznego
  • wymienia czynniki powodujące ruch wody oceanicznej
  • wyjaśnia pojęcia: falowanie, prąd morski, przypływ i odpływ
  • wskazuje na mapie Wielką Rafę Koralową
  • opisuje na przykładzie wielkiej rzeki lub jeziora panujące w nich warunki i podaje przykłady żyjących tam organizmów
  • wyjaśnia pojęcie stężenie roztworu
  • wymienia odczyny roztworów, podaje przykłady roztworów kwaśnych, obojętnych i zasadowych
  • wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy ciała zjawiska rozszerzalności temperaturowej oraz topnienia
  • potrafi wyjaśnić, czym jest ciężar ciała i od czego zależy jego wielkość
  • opisuje na podstawie ilustracji budowę atomu
  • wymienia cząstki elementarne i określa rodzaj ich ładunku
  • wyjaśnia, jak oddziałują na siebie ładunki elektryczne oraz bieguny magnetyczne
  • objaśnia model przepływu prądu elektrycznego
  • opisuje, w jaki sposób powstały na Ziemi skały magmowe, osadowe i przeobrażone
  • wymienia dziedziny naukowe zajmujące się badaniem omawianych zagadnień
  • potrafi wymienić gleby występujące w poszczególnych strefach klimatycznych i wskazać je na mapie
  • opisuje w oparciu o ilustrację, jak zmieniało się rozmieszczenie kontynentów na kuli ziemskiej
  • wymienia charakterystyczne cechy organizmów należących do królestw roślin, zwierząt i grzybów
  • porównuje charakterystyczne cechy oraz sposoby rozmnażania się roślin nagonasiennych i okrytonasiennych
  • opisuje cykl życiowy żaby
  • potrafi opisać rozmnażanie i rozwój gadów
  • podaje przykłady ssaków należących do różnych grup systematycznych oraz środowisk życia
  • wyjaśnia, na czym polegają: komensalizm, mutualizm i protokooperacja
  • oraz podaje ich przykłady
  • wyjaśnia, co to jest mocz i jakie znaczenie w diagnostyce chorób ma jego badanie
  • omawia rolę wody, witamin, cukrów, białek i tłuszczów w organizmie człowieka
  • wyjaśnia, czym są makro- i mikroelementy oraz jak ich niedobór lub nadmiar wpływa na zdrowie człowieka
  • potrafi zaproponować zachowania, które wpływają na prawidłową pracę układu nerwowego, krwionośnego i wydalniczego
  • charakteryzuje człowieka w pełni dojrzałego
  • wymienia największe religie oraz najbardziej rozpowszechnione języki świata i podaje przykłady państw, w których ludzie się nimi posługują
  • wskazuje na mapie świata obszary o największym i najmniejszym zaludnieniu
  • potrafi zademonstrować udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy
  • wyjaśnia na przykładach różnice pomiędzy drapieżnictwem, pasożytnictwem a konkurencją międzygatunkową
  • podaje charakterystykę wybranych obszarów objętych ochroną w Polsce i na świecie
  • potrafi podać krótkie charakterystyki dowolnych organizacji ekologicznych i organizacji ochrony przyrody
  • wskazuje na mapie położenie największych parków narodowych Ameryki Północnej i Południowej, Afryki i Europy
  • wyjaśnia, czym jest rafa koralowa i jakie jest jej znaczenie dla zachowania różnorodności gatunkowej
Stopień dostateczny otrzyma uczeń, który:
  • rozróżnia na podstawie opisu komety, meteory i meteoryty, planety, gwiazdy i gwiazdozbiory
  • wyjaśnia, jak jest zbudowany Układ Słoneczny
  • wyjaśnia rolę sztucznych satelitów Ziemi w zdobywaniu informacji
  • potrafi wyjaśnić pojęcia: ruch obrotowy i ruch obiegowy Ziemi, noc, dzień, doba
  • wyjaśnia pojęcia: siatka geograficzna, siatka kartograficzna
  • wskazuje na globusie półkule: wschodnią, zachodnią, północną i południową
  • potrafi odszukać na mapie największe wyspy, niziny, wyżyny i góry świata
  • odczytuje na mapie wysokości najwyższych szczytów każdego z kontynentów
  • wskazuje na mapie położenie największych kompleksów leśnych, obszarów trawiastych i łańcuchów górskich, Morza Śródziemnego oraz największych obszarów pustyń na Ziemi
  • wymienia rodzaje pustyń i opisuje panujące na nich warunki klimatyczne
  • podaje przykłady upraw z basenu Morza Śródziemnego
  • definiuje pojęcie materia
  • rozpoznaje w swoim otoczeniu różne substancje chemiczne, określa ich stan skupienia i wybrane właściwości
  • określa rolę światła w procesie fotosyntezy
  • opisuje obieg tlenu i dwutlenku węgla w przyrodzie
  • wyjaśnia, jaka jest rola warstwy ozonowej
  • potrafi wyjaśnić, czym jest wiatr i podać różne typy wiatrów
  • wskazuje na mapie poszczególne strefy klimatyczne
  • wyjaśnia, co to jest światło i uzasadnia jego prostoliniowe rozchodzenie się
  • ilustruje przebieg odbicia i załamania się światła
  • wskazuje zastosowania zwierciadeł i soczewek
  • rozpoznaje barwy podstawowe
  • opisuje rolę barw w przyrodzie
  • wyjaśnia, jak powstaje echo
  • potrafi wyjaśnić, na czym polega zjawisko echolokacji oraz podać przykłady jego wykorzystania
  • wymienia przyczyny i skutki zanieczyszczenia powietrza
  • proponuje sposoby zapobiegania lub ograniczania zanieczyszczeń powietrza w skali globalnej
  • opisuje drobinową budowę cieczy
  • wyjaśnia, co to jest powierzchnia swobodna cieczy
  • definiuje pojęcia: roztwór, rozpuszczalnik, substancja rozpuszczona
  • określa składniki podanych roztworów
  • wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy zjawisko rozpuszczania substancji w cieczach
  • porównuje ukształtowanie różnych wybrzeży morskich i podaje ich przykłady
  • wyjaśnia, jak powstaje rafa koralowa i jakie panują na niej warunki życia organizmów
  • potrafi wyjaśnić, co to jest dorzecze, ujście lejkowe i deltowe rzeki
  • wskazuje na mapie wszystkie oceany, wybrane morza śródlądowe
  • i przybrzeżne oraz największe rzeki i jeziora na Ziemi
  • wyjaśnia, na czym polega oczyszczanie mechaniczne, chemiczne i biologiczne ścieków
  • opisuje budowę drobinową ciała stałego
  • wykazuje doświadczalnie stałość objętości ciała stałego
  • wyjaśnia, co oznaczają terminy: topnienie, krzepnięcie i temperatura topnienia
  • podaje przykłady praktycznego zastosowania właściwości ciał stałych
  • wyjaśnia, co to jest masa i podaje jednostki masy
  • potrafi obliczyć masę ciała, stosując odpowiednie jednostki i ich pochodne
  • wyjaśnia, na czym polega ważenie
  • podaje przykłady wykorzystania metali i ich stopów oraz wybranych niemetali
  • wyjaśnia, czym są magnesy, pole i bieguny magnetyczne
  • opisuje, co to jest skała
  • uzasadnia, dlaczego należy zmniejszać wydobycie surowców mineralnych
  • potrafi zaproponować działania zmierzające do ograniczenia wydobycia surowców mineralnych
  • wyjaśnia, czym są skamieniałości, w jaki sposób powstawały i jakie jest ich znaczenie dla badań przeszłości Ziemi
  • wyjaśnia, czym zajmuje się systematyka
  • potrafi wyjaśnić pochodzenie nazw: rośliny nasienne, nagonasienne, okrytonasienne
  • podaje przykłady zwierząt zmiennocieplnych i stałocieplnych, jajorodnych, jajożyworodnych i żyworodnych
  • wyjaśnia na podstawie ilustracji odpowiedniego zwierzęcia, jak zbudowany jest płaz, gad i ssak
  • rozróżnia rzędy gadów (żółwie, jaszczurki, węże, krokodyle) i podaje ich przykłady
  • uzasadnia możliwość życia ssaków w różnych strefach klimatycznych
  • potrafi utworzyć łańcuch pokarmowy z podanych organizmów
  • przedstawia obraz warunków życia na Ziemi w erze mezozoicznej oraz podaje przykłady gadów żyjących w tamtym czasie
  • opisuje budowę serca, tętnic i żył
  • wymienia substancje wydalane z organizmu oraz drogi ich wydalania
  • potrafi zaproponować ogólne wskazania dla diet uwzględniające zróżnicowane zapotrzebowanie ludzi na poszczególne składniki odżywcze i wartość energetyczną
  • wymienia etapy rozwoju człowieka i podaje krótką charakterystykę każdego z nich
  • rozróżnia na podstawie podanych cech dojrzałość biologiczną, psychiczną i społeczną
  • wymienia najczęściej spotykane choroby cywilizacyjne, wyjaśnia ich przyczyny i skutki
  • potrafi wymienić najgroźniejsze choroby zakaźne i wyjaśnia, co to jest epidemia
  • wskazuje, jakiej pomocy należy udzielić poszkodowanemu w przypadku
  • stłuczenia, skręcenia stawów, złamania kości, zranienia i omdlenia
  • wyjaśnia, czym zajmują się: ekologia i ochrona środowiska
  • definiuje pojęcia: biotop, biocenoza i ekosystem
  • wyjaśnia na przykładzie wybranej biocenozy, jakie zależności występują między organizmami żywymi
  • wymienia przykłady organizmów roślinnych i zwierzęcych żyjących w omawianych parkach narodowych świata
  • potrafi wymienić nazwy co najmniej dwóch organizacji zajmujących się ochroną przyrody w Polsce lub na świecie
Stopień dopuszczający otrzyma uczeń, który, korzystając z pomocy nauczyciela:
  • potrafi wymienić dziedziny zainteresowań przyrodników
  • wymienia urządzenia, które umożliwiają badanie przyrody
  • wyjaśnia różnice między teorią geocentryczną a heliocentryczną
  • podaje daty zmian kalendarzowych pór roku
  • wskazuje na mapie wszystkie kontynenty i oceany występujące na Ziemi
  • porównuje wielkości obszarów zajmowanych przez lądy i oceany
  • wskazuje na mapie oceany, morza, wybrane wyspy i archipelagi
  • podaje przykłady naturalnych i kulturowych krajobrazów Ziemi
  • wyjaśnia znaczenie lasów dla życia na Ziemi
  • rozróżnia w najbliższym otoczeniu ciała fizyczne, substancje chemiczne, metale i niemetale
  • opisuje budowę gazu
  • rozróżnia zjawiska: dyfuzji, sprężania i rozprężania gazów
  • podaje przykłady wykorzystania właściwości gazów w życiu codziennym
  • odróżnia przemiany fizyczne od reakcji chemicznych
  • wymienia czynności życiowe organizmów oraz czynniki niezbędne do ich przebiegu
  • potrafi wymienić metody badania atmosfery ziemskiej
  • podaje przykłady zjawisk zachodzących w atmosferze ziemskiej
  • potrafi podać przykłady wykorzystania siły wiatru
  • potrafi zaproponować sposoby zachowań ludzi, które powodują ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery
  • wyjaśnia, czym są źródła światła oraz źródła dźwięku
  • wymienia zastosowania zwierciadeł i soczewek
  • podaje przykłady zjawisk: odbicia, załamania i rozszczepienia światła białego
  • wyjaśnia, czym jest hałas i jak wpływa na zdrowie człowieka
  • wymienia wady wzroku i słuchu człowieka
  • potrafi wymienić zasady higieny narządów wzroku i słuchu
  • wymienia właściwości cieczy
  • podaje przykłady substancji rozpuszczalnych i nierozpuszczalnych w wodzie
  • wymienia strefy życia w oceanie i podaje przykłady występujących tam organizmów
  • potrafi wymienić rodzaje wód słodkich
  • wyjaśnia, co to jest wszechocean
  • wymienia nazwy oceanów występujących na kuli ziemskiej
  • wskazuje źródła czystej wody
  • rozróżnia rodzaje ścieków
  • wymienia sposoby oczyszczania ścieków w rejonie miejsca swojego zamieszkania
  • opisuje skutki katastrof morskich dla środowiska życia organizmów
  • wymienia przykłady roztworów występujących w przyrodzie
  • wymienia właściwości ciała stałego
  • potrafi rozróżnić ciała stałe kruche, plastyczne i sprężyste
  • dokonuje pomiaru masy ciała na szkolnej wadze technicznej
  • wyjaśnia, czym różnią się metale szlachetne od nieszlachetnych
  • podaje przykłady zjawisk elektrycznych i magnetycznych z życia codziennego i obserwacji przyrody
  • wyjaśnia, jakie substancje uważa się za przewodniki i izolatory oraz podaje ich przykłady
  • wskazuje urządzenia, w których wykorzystano przepływ prądu elektrycznego, elektromagnesy lub magnesy
  • wymienia rodzaje surowców wydobywanych na świecie
  • potrafi wymienić rodzaje skał występujących na Ziemi
  • opisuje przyczyny zanieczyszczenia gleb na świecie i wskazuje działania zmierzające do ich ochrony
  • proponuje co najmniej trzy zasady bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych
  • podaje w oparciu o atlasy lub przewodniki po dwie nazwy gatunkowe roślin i zwierząt występujących w najbliższej okolicy
  • charakteryzuje środowiska życia płazów, gadów i ssaków
  • rozróżnia zwierzęta stałocieplne i zmiennocieplne
  • rozpoznaje płazy, gady i ssaki
  • rozpoznaje na okazie naturalnym lub na ilustracji elementy budowy rośliny
  • wyjaśnia pojęcia: łańcuch pokarmowy, producenci, konsumenci i reducenci
  • rozpoznaje na podstawie ilustracji elementy budowy układów: nerwowego, wydalniczego i krwionośnego
  • wymienia czynności organizmu, które przebiegają z udziałem układu nerwowego
  • wskazuje na sobie położenie serca oraz miejsc, w których jest możliwe zbadanie tętna
  • wymienia substancje odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i pokarmy, które je zawierają
  • wyjaśnia wpływ rodziny na rozwój człowieka
  • rozróżnia na podstawie opisu lub ilustracji odmiany ludzkie
  • wyjaśnia, co oznacza określenie "zdrowy człowiek"
  • potrafi podać numery telefonów alarmowych służb ratunkowych
  • identyfikuje przedmioty znajdujące się w apteczce pierwszej pomocy
  • rozróżnia ekosystemy naturalne i sztuczne
  • wyjaśnia, na czym polega ochrona przyrody
  • potrafi wyjaśnić, na czym polega akcja "Sprzątanie Świata"
  • wymienia powody ochrony przyrody
Jeżeli uczeń nie posiadł umiejętności wymaganych na stopień dopuszczający otrzymuje stopień niedostateczny.

Sposoby oceniania:
  • prace klasowe - na zakończenie każdego działu,
  • sprawdziany 15 minutowe z trzech ostatnich lekcji,
  • testy wielopoziomowe
  • odpowiedź ustna,
  • aktywność na lekcji, zadania dodatkowe, prace dla chętnych ( trzy plusy - ocena bardzo dobra ),
  • brak pracy domowej, zeszytu oraz materiałów potrzebnych do lekcji ( trzy minusy - ocena niedostateczna ).



Copyright © 2005, SP4 Konin